LGS TYT AYT KPSS ALES derken dört bir yanımızın sınav olduğu günümüz Türkiye’sinde eğitimciler olarak en çok karşılaştığımız cümlelerden bazıları; “hocam sizin yanınızda yapabiliyorum ama soru çözerken yapamıyorum”, “hocam konuyu anlıyorum ama sınavda çözemiyorum” Eğitimci arkadaşlar iyi niyetle bu cümlelere cevap vermeye çalışırken genelde bu sorun ihmal ediliyor. Bu yazımızda bu konuya değinip öğrencilerimizin bu sorununu çözmeye yardımcı olmaya çalışacağız. Öncelikle öğrenme nedir ve nasıl gerçekleşir buna bir bakmalıyız. TDK öğrenme için söyle bir açıklama yapmış; “Okuyarak, araştırma ve gözlem yaparak yeni şeyler keşfetmek ve onları hafızada tutmak.”
- Peki bu hafızada tutma olayı nasıl gerçekleşiyor?
İnsan beyninde hafıza denildiğinde akla ilk olarak kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek geliyor. Kısa süreli bellek bilgiyi ilk alan belleğimiz ancak adından da anlaşıldığı gibi bu belleğin bilgiyi saklama süresi çok kısa ve bilgi saklama kapasitesi o kadar küçük ki yeni bilgiler geldiğine eski bilgileri siliyor. Peki kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe geçiş nasıl gerçekleşiyor derseniz cevap çok basit ama basit olduğu kadarda karmaşık. Tekrar ile bilgiyi uzun süreli belleğe aktarmak mümkün basit olan kısmı bu ama belirttiğim gibi bu işin bir de karmaşık kısmı var. Bilgilerin uzun süreli belleğe aktarılması ve hafızada yer etmesi olayı beynimizde uyku halindeyken gerçekleşiyor. Yapılan bilimsel çalışmalara göre uyku esnasında insan beyninin karaciğer, ya da böbrek gibi dinlenmediğini tam tersine asıl uyku halinde iş başı yaptığını gösteriyor. Uyuyan bedende beyin önce tüm günün değerlendirmesini yapıyor, sinir sisteminde gün içinde gerçekleşen sorunları çözüyor, beyinde biriken atıklar temizleniyor, beyin hücreleri kendi aralarındaki gereksiz bağlantıları koparıyor, gün içinde gerçekleştirilen öğrenmeler kalıcı hafızaya alınıyor ve beyin içinde hücreler arasında yeni bağlantılar oluşuyor, böylece öğrenme, hafıza, problem çözme, yaratıcılık, karar alma, odaklanma ve konsantrasyon gibi yetenekler gelişiyor. İşin en ilginç noktalarından biri insan beyninin öğrenilen yeni bilgiler için kurduğu bağlantılar uykunun 6. saatinden sonra başlaması. Evet 6 saatten az uyuyan kişilerde yeni bilgilerin kalıcı hafızaya geçirilmesi işin beyin hücrelerinde kurulması gereken yeni bağlantıların büyük bir kısmı kurulamıyor dolayısıyla tam olarak öğrenme gerçekleşmemiş oluyor.
- Ne kadar uyumalıyız?
Yapılan bilimsel çalışmalara göre 4 saatten az uyuyan kişilerin zihinsel performansları büyük oranda düşüş gösteriyor, çok basit işler bile yapılamaz hal almaya başlıyor, dikkat dağınıklıkları en üst düzeye çıkıyor. Bu tarz az uyuyan kişiler gün içinde farkında olmadan mikro uykulara dalıyorlar.
6 saatten az uyuyanların ise 2-3 hafta içinde bilişsel fonksiyonları art arda 2 gün uyumayan kişiler ile aynı düzeye düşüyor, eğer 6 saatten az uyumaya devam edilirse beyin bu seviyeye alışıyor ve gerçek potansiyelinin çok çok altında bir performans gösteriyor. Üstelik bunun telafisi de hiç kolay olmuyor. Beyin ne kadar uzun süre yetersiz uyku alırsa gerçek bilişsel performansına geri dönme süreside o kadar uzun oluyor. Gerçek bilişsel fonksiyonlarına dönmesi içinse yeterli miktarda uyku gerekiyor.
Başarılı ve sağlıklı olmak isteyen kişilerin günlük en az 7 saat uyuması gerekmektedir. Ancak farklı yaş grupları için bu durum farklılık göstermekte, örneğin LGS sınavına hazırlanan bir öğrencinin günlük en az 8 saat kesintisiz uyuması gerekmekte. YKS ve KPPS sınavlarına hazırlanan öğrencilerin ise günlük en az 7 saat uyuması yeterli olacaktır.
Şimdi bazı öğrenci ve velilerimizin aklında şu soru oluşmuş olabilir ben 8 saat uykuyu 4+4 ya da 5+3 şeklinde uyusam olmaz mı? Hemen cevap verelim “olmaz” olmama sebebi ise şu beyin her uyumada yaptığı tüm işlemlere baştan başlayacak ve genellikle en sona bıraktığı yeni bilgiler için hücreler arası bağlantı kurma evresine ulaşamayacaktır dolayısı ile sizde tam öğrenmeyi hiçbir zaman gerçekleştiremeyeceksiniz. Tabi gece uykusunda tuvalet, su içme, üzerini örtme gibi eylemler için uyandığınızda beyin tam olarak uyku modundan çıkmadığı için tekrar uyunduğunda bunun telafisi olabiliyor ama yine de en sağlıklısı en az 7-8 saat aralıksız uyumak
Mustafa GÜNER
Eğitim Danışmanı ve Öğrenci Koçu
MG Eğitim 
Yorum bırakın